{"id":51,"date":"2026-02-28T12:34:00","date_gmt":"2026-02-28T11:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/?p=51"},"modified":"2026-10-23T23:05:20","modified_gmt":"2026-10-23T21:05:20","slug":"wirofagi-agata-trebacz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/?p=51","title":{"rendered":"Czy wirusy mog\u0105 zara\u017ca\u0107 wirusy?"},"content":{"rendered":"\n

Wirofagi to jednostki wirusowe, funkcjonuj\u0105ce jako paso\u017cyty obligatoryjne du\u017cych wirus\u00f3w, gdy\u017c nie s\u0105 w stanie samodzielnie namna\u017ca\u0107 si\u0119 w organizmie gospodarza. Zara\u017caj\u0105 \u201cwirusy-olbrzymy\u201d i w wi\u0119kszo\u015bci oddzia\u0142uj\u0105 z nimi z negatywnym skutkiem, wp\u0142ywaj\u0105c na replikacj\u0119, morfogenez\u0119 i odporno\u015b\u0107 adaptacyjn\u0105. Wyst\u0119puj\u0105 w \u015bwie\u017cych wodach \u015br\u00f3dl\u0105dowych, morskich i oceanicznych, glebie, ro\u015blinach, zwierz\u0119tach i ludziach. <\/p>\n\n\n\n

Dotychczas opisano 37 typ\u00f3w wirofag\u00f3w. Pierwszy wirofag odkryto w 2008 roku we Francji – za pomoc\u0105 mikroskopii elektronowej. W cytopla\u017amie kom\u00f3rek ameby zaka\u017conych wirusem Acanthamoeba castelinii mamavirus,<\/em> ujawniono istnienie <\/em>ma\u0142ego wirusa sateitarnego o \u015brednicy 50 nm. Sputnik (nazwany tak od pierwszego sztucznego satelity Ziemi) okaza\u0142 si\u0119 os\u0142abia\u0107 zjadliwo\u015b\u0107 Mamawirusa i dlatego zosta\u0142 nazwany wirusofagiem, analogicznie do bakteriofaga.  <\/p>\n\n\n\n

Jedynym wirofagiem, kt\u00f3ry nie wp\u0142ywa negatywnie na gospodarza, jest Zamilon, kt\u00f3rego nazwa z arabskiego oznacza s\u0105siad.  <\/p>\n\n\n\n

Wirofagi w g\u0142\u00f3wnej mierze zbudowane s\u0105 z g\u0142\u00f3wnego bia\u0142ka kapsydu (major capsid protein \u2013 MCP). Ich rozmiary wynosz\u0105 od 34 do 74 nm (zwykle 50-70 nm) z liniowym lub ko\u0142owym DNA. Nie maj\u0105 membrany. <\/p>\n\n\n\n

Swoim dzia\u0142aniem zak\u0142\u00f3caj\u0105 gigantyczne wirusy, poprzez konkurencyjne wyczerpywanie zasob\u00f3w gospodarza. Tym sposobem modyfikuj\u0105 ekspresj\u0119 gen\u00f3w wirusa i zak\u0142\u00f3caj\u0105 powstawanie jego \u201cpotomstwa\u201d, wspieraj\u0105c w ten spos\u00f3b prze\u017cywalno\u015b\u0107 kom\u00f3rki gospodarza. W zwi\u0105zku z tym wirusofagi uczestnicz\u0105 w procesach ekologicznych, takich jak kontrolowanie spo\u0142eczno\u015bci mikroorganizm\u00f3w i u\u0142atwianie recyklingu sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3991649\/figure\/pone-0094923-g003\/
Fig 3a in Gaia et al. (2014) <\/em>Zamilon<\/strong>, a Novel Virophage with Mimiviridae Host Specificity PLoS One 9(4): e94923 Autorzy: Morgan Gaia, Samia Benamar, Mondher Boughalmi, Isabelle Pagnier, Olivier Croce, Philippe Colson, Didier Raoult and Bernard La Scola: <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Proces namna\u017cania si\u0119 wirofag\u00f3w rozpoczyna si\u0119 od ich wnikni\u0119cia do kom\u00f3rki gospodarza, co odbywa si\u0119 na r\u00f3\u017cne sposoby. Drugim etapem jest odwarstwienie – po wnikni\u0119ciu do kom\u00f3rki gospodarza poprzez endocytoz\u0119, wirofag i wirus zostaj\u0105 otoczone p\u0119cherzykami Golgiego. W ten spos\u00f3b powstaje swoista fabryka wirus\u00f3w, w kt\u00f3rej uwalniaj\u0105 sw\u00f3j materia\u0142 genetyczny. Do tego procesu przyczynia si\u0119 niskie pH panuj\u0105ce wewn\u0105trz kom\u00f3rki, kt\u00f3re powoduje rozpad p\u0142aszczu ochronnego wirusa. W kolejnym kroku tworzone s\u0105 bia\u0142ka. DNA wirofaga podlega replikacji, transkrypcji i translacji z wykorzystaniem mechanizmu replikacji gospodarza, r\u00f3wnolegle z cyklem replikacji wirusa. Na koniec materia\u0142 genetyczny jest montowany wewn\u0105trz wirofaga.<\/p>\n\n\n\n

Zdolno\u015b\u0107 wirofag\u00f3w do zmniejszania patogenno\u015bci wirusa gospodarza nasuwa my\u015bl o ich potencjalnym zastosowaniu w terapiach chor\u00f3b wirusowych. Pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 opracowania szczepionek wirusofagowych. W organizmach pacjent\u00f3w z pozaszpitalnym zapaleniem p\u0142uc (PZP) wykryto wirus AMPV, na kt\u00f3rym paso\u017cytuje wirusofag Sputnik. Jego inaktywowana forma mog\u0142aby by\u0107 wykorzystana w profilaktyce PZP. Postuluje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wirusofagi mo\u017cna by\u0142oby modyfikowa\u0107 genetycznie, w celu ich konkurowania z SARS-CoV2.  Innym obszarem, gdzie mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 wirofagi, jest terapia celowana, w czym korzystnie dzia\u0142a\u0142yby ich niewielki rozmiar i prostota genomu. Wirusofagi mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 te\u017c wektorami do insercji gen\u00f3w w in\u017cynierii genetycznej. Mimo du\u017cego potencja\u0142u, wdro\u017cenie wirofag\u00f3w w terapiach nie jest jednak takie proste. Trudno\u015bci sprawiaj\u0105 ich wysoka specyficzno\u015b\u0107, wysoka niestabilno\u015b\u0107 poza organizmem gospodarza, ograniczony zasi\u0119g \u017cywicieli, ryzyko aktywacji immunologicznej oraz trudno\u015bci w skalowanej produkcji.<\/p>\n\n\n\n

Poprzez sw\u00f3j specyficzny spos\u00f3b dzia\u0142ania, wirofagi wydaj\u0105 si\u0119 niezmiernie ciekawym tematem do dalszych bada\u0144. Pewne ich cechy daj\u0105 nadziej\u0119 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania ich w przysz\u0142o\u015bci w zakresie medycyny czy ekologii, na obecnym etapie pozostaje to jednak w obszarze ambitnych cel\u00f3w. Kto wie jednak, co wydarzy si\u0119 w tym temacie w przysz\u0142o\u015bci?<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n

Tokarz-Deptu\u0142a B. et al., Virophages\u2014Known and Unknown Facts, Viruses. (2023)<\/p>\n\n\n\n

Talha M. et al., Virophages: mechanisms, ecological Roles, and therapeutic potential in combating giant virus infections, Arch Microbiol (2026)<\/p>\n\n\n\n

Dutta D. et al., Virophages: association with human diseases and their predicted role as virus killers, Pathogens and Disease, Volume 79 (2021)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wirofagi to ma\u0142e paso\u017cyty, kt\u00f3re zara\u017caj\u0105 du\u017ce wirusy i w wi\u0119kszo\u015bci oddzia\u0142uj\u0105 z nimi z negatywnym skutkiem, wp\u0142ywaj\u0105c na replikacj\u0119, morfogenez\u0119 i odporno\u015b\u0107 adaptacyjn\u0105. Temat wirofag\u00f3w jest jednak wci\u0105\u017c otwartym polem do bada\u0144.<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":52,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,4],"tags":[],"class_list":["post-51","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","category-nasze"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51\/revisions\/74"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/52"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolobiofizyki.fuw.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}